از هر کرانه

آلودگي‌هاي زيست محيطي بيش از هر عامل ديگري سبب تخريب آثار تاريخي در تخت جمشيد مي‌شوند.

به گزارش گروه دريافت خبر ايسنا، محمدحسن طالبيان ـ مدير بنياد پژوهشي پارسه پاسارگاد ـ همزمان با روز جهاني و هفته‌ي بزرگداشت بناها و محوطه‌هاي تاريخي، اعلام كرد: در ميان عوامل متعدد تخريب آثار فرهنگي، بويژه آثار موجود در مجموعه‌ي تخت جمشيد، آلودگي‌هاي محيطي بيش از هر عامل ديگري سبب تخريب اين آثار مي‌شوند.

او به عوامل مهم آلودگي محيطي در تخت جمشيد اشاره و بيان كرد: اكنون فعاليت پالايشگاه پتروشيمي در منطقه‌ي مرودشت و توسعه‌ي روزافزون فعاليت‌هاي ديگر صنعتي در اين شهر، سبب آلودگي هوا و محيط شده و انتشار مواد آلاينده‌ي شيميايي در فضاي اطراف، آثار و مصالح موجود در بناهاي تاريخي را در معرض مخاطره قرار داده است.

طالبيان يادآور شد: در سال‌هاي اخير، پالايشگاه پتروشيمي مرودشت براي پيش‌گيري از انتشار مواد آلاينده، همكاري خوبي داشته و اقدام به نصب فيلترهاي مخصوص كرده است؛ اما اين اقدام براي حل مشكلات موجود در اين زمينه كافي نيست.

وي اظهار داشت: بهترين راه حل آن است كه سازمان حفاظت از محيط زيست كشور با اعمال نظارت مستمر و اجراي برنامه‌هاي پالايش و كنترل كيفي هوا، اين منطقه را از نظر كاهش مواد آلاينده زيست محيطي مورد حمايت جدي و مستمر قرار دهد كه نه‌تنها براي سلامت آثار تاريخي كه براي سلامت مردم منطقه نيز ضروري است.

مدير بنياد پژوهشي پارسه ـ پاسارگاد در ادامه تاكيد كرد: هر نوع مواد آلاينده محيطي كه به انسان آسيب مي‌زند، مصالح و مواد به‌كار گرفته‌شده در بناها و محوطه‌هاي تاريخي را نيز مانند موجودات زنده تحت تاثير قرار مي‌دهد.

تخت جمشيد

طالبيان در ادامه به فرسايش ناشي از عوامل جوي در تخت جمشيد اشاره كرد و گفت: در زمينه‌ي حفاظت از آثار تخت جمشيد به‌عنوان يك اثر جهاني، برخي ضوابط جهاني مطرح‌اند كه ما ملزم به رعايت آن‌ها هستيم. اين ضوابط درباره‌ي كاربرد روش‌هاي موجود و برخي روش‌هاي قديمي مانند ايجاد پوشش روي بناها محدوديت‌هايي را معين كرده است؛ زيرا تجربه نشان داده است كه برخي از اين اقدامات سبب برهم زدن تعادل محيطي مي‌شود و خود عوارض منفي متعددي را درپي دارد.

به گفته‌ي او به‌طور كلي بيشتر فرسايش‌هاي ايجادشده در مجموعه‌ي تخت جمشيد در سال‌هاي آغاز خروج اين مجموعه از زير خاك رخ داده است و عوارضي مانند پوسته‌پوسته شدن براثر تغييرات دما و مانند آن در سال‌هاي اخير بسيار اندك بوده است.

طالبيان تاكيد كرد كه با استفاده از روش‌هاي علمي موجود فقط روند فرسايش آثار را مي‌توان كند كرد، ولي هنوز هيچ دانش، تكنيك و تجهيزاتي در جهان قادر به توقف فرسايش ناشي از شرايط آب و هوايي در محوطه‌هاي تاريخي نشده است.

~.~.~.~.~

با اعتبارات موجود، شناسايي و مستندسازي و ثبت هفت هزار سال تاريخ در مساحتي به وسعت ايران ممكن نيست.

همزمان با روز جهاني و هفته‌ي بزرگداشت آثار و محوطه‌هاي تاريخي، معاون حفظ و احياي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اعلام كرد: تاكنون هيچ محاسبه‌ي دقيقي از مجموع آثار تاريخي كشور صورت نگرفته است و هيچ بانك اطلاعات جامعي در اين زمينه در دست نيست.

به گزارش گروه دريافت خبر ايسنا، فريبرز دولت‌آبادي يادآور شد: تنها فعاليتي كه در اين زمينه درحال انجام است، ازسوي دفتر ثبت آثار ملي در كشور انجام مي‌شود و تاكنون حدود 19 هزار اثر شناسايي، مستندسازي و ثبت شده‌اند و از اين طريق، امكان دستيابي به اطلاعات جغرافيايي و مشخصات تاريخي و اسناد و مدارك و نقشه‌هاي لازم به‌منظور مستندسازي آن‌ها فراهم است.

وي در پاسخ به اين سوال كه مجموع كل آثار فرهنگي ثبت‌شده و ثبت‌نشده در كشور چه تعدادي است؟ گفت: تاكنون هيچ محاسبه‌ي دقيقي در زمينه‌ي تعداد كل آثار و بناها و مجموعه‌هاي تاريخي كشور صورت نگرفته است؛ اما با توجه به وسعت جغرافيايي و پيشينه‌ي تاريخي كشور مي‌توان پذيرفت كه حدود يك ميليون اثر تاريخي از دوره‌هاي مختلف تاريخي و در اشكال گوناگون فرهنگي و طبيعي، در كشور وجود دارند.

دولت‌آبادي افزود: بسياري از اين آثار، تپه‌هاي تاريخي و باستاني هستند كه هنوز مورد بررسي و كاوش دقيق قرار نگرفته‌اند و با درنظر گرفتن اين نكته مي‌توان گفت كه اين عدد مقرون به صحت است.

وي درباره‌ي موانع موجود در اين زمينه كه مانع تسريع شناسايي و ارايه‌ي آمار كاملي از آثار تاريخي كشور مي‌شود، اظهار داشت: با توجه به حساسيتي كه در فرآيند شناسايي، ارزيابي، مستندسازي و ثبت آثار مطرح است و بخصوص به‌دليل حجم آثار، پراكندگي مكاني آثار و تنوع موضوعي آن‌ها كه متخصصان و كارشناسان ويژه خود را مي‌طلبد، سرعت كار را در اين زمينه كند مي‌شود.

او ادامه داد: اين حجم گسترده از آثار علاوه بر اين كه نشانگر غناي فرهنگي و تاريخي كشور است، در عين حال، هشداري نيز به ساير دستگاه‌هاي دولتي است كه با توجه به حجم و گستردگي كار، امكانات و اعتبارات موجود تا چه حد كم است.

وي تاكيد كرد: شناسايي و مستندسازي و ثبت بيش از هفت هزار سال تاريخ در مساحتي به وسعت كشور ايران، با اعتبارات موجود ممكن نيست و تاخير در اين قبيل اقدامات نيز سبب محروميت برخي از آثار بسيار ارزشمند و ناشناخته كشور از امكانات حفاظتي مي‌شود كه خود محروميت كشور از منافع فرهنگي و عايدات اقتصادي ناشي از آن‌ها را درپي دارد.