از هر کرانه

معرفي ايرانيان موفق (پروفسور فضل الله رضا)

سخن راندن پيرامون اين دانشمند نامي وپژوهشگر فرزانه که از مباهات ايران وايرانيان به حساب مي آيند، کاري بس دشوار وسخت ميباشد.اما مايه افسوس مي شد اگر از وي بعنوان نمونه کامل انسان موفق دراين هفته نامه نامي برده نميشد.بنابراين کوشش کرديم تا بيشتر از نوشته هاي ايشان بهره گيريم.

"تا قبل از تاسيس دانشگاه تهران براي تامين نيروي انساني متخصص مورد نياز درداخل كشور، آزمون دانشجويان بورسيه خارج از كشور برگزار ميشد وحدود 100 نفر براي تحصيل دردانشگاههاي اروپايي راهي فرنگ ميشدند.با تاسيس دانشگاه تهران رضا شاه دستورداد از اعزام دانشجوي بورسيه به خارج از كشور خودداري گردد. لذا بنده كه درخرداد ماه سال 1313 دردبيرستان ثروت فارغ التحصيل شده بودم، دررشته مهندسي برق اين دانشگاه(دانشگاه تهران) نام نويسي كردم .پس از اتمام درس(1317) به علت ضرورت انجام خدمت سربازي وارد دانشكده افسري شده وپس از پايان خدمت به درخواست دانشگاه تهران مشغول به تدريس دردانشكده فني گشتم(1319-1323).

اما همچنان اتش عشق تحصيل درمقاطع بالاتر وشوق روز افزون طلب علم در من فوران ميكرد.لذا تصميم گرفتم براي ادامه تحصيلات به امريكا سفر كنم چراكه دران موقع آتش جنگ جهاني دوم شعله ور شده بود و عملا كار اعزام دانشجو به اروپا متوقف گرديده بود.
براي سفربه امريكا هفت خوان را پشت سر گذاشتم .دراكتبر 1944به نيويورك رسيديم ومن قصد داشتم تا دربخش فوق ليسانس برق دانشگاه كلمبيا نام نويسي كنم لبته اين كار با زحمت بسيار انجام پذيرفت چون حدود يك ماه دير آمده بودم ودانشگاه هم دانشجوي ايراني ومدارج تحصيلي ايران را خوب نميشناخت. ولي از آنجائيكه مي گويند زبان طبيعت را با رياضيات نوشته اند وتسلط من بر اين موضوع سبب رفع شدن موانع ومشكلات گشت. ازجمله اساتيد من دراين دانشگاه ميتوان از پروفسور Rabi استاد فيزيك كه درساختن بمب اتم ومهاركردن انرژي هسته اي دست اندركاربود وجايزه نوبل رادريافت كرده بود وهمچنين دو استاد نامي واز پايه گذاران تئوري شبكه ها به نامهاي R.M.Foster و E.Weber نام برد .

تئوري انفورماسيون

درسالهاي 1948-1949 شنون درمقاله اي كم نظير زير نظر رياضي دان معروف وينر منتشر كرد كه انقلاب وتحولي درعلم مخابرات بوجود آورد. نخستين بار كه من با ريشه هاي اين فن از نزديك آشنا شدم در پائيز سال 1955 بود كه از MIT براي تدريس به دانشگاه سيراكوس رفتم. گروهي از مهندسان وپژوهشگران مركز پژوهشي جنرال الكتريك از دانشگاه خواستند كه از مباني اين علم نو اطلاع يابند. دانشگاه نيز ازمن خواست تا اين نقاضا را اجابت كنم. نخستين كار من ارزيابي چند صد مقاله بود. باكوشش وشب زنده داريهاي فراوان دريافتم كه درقرن نوزدهم فيزيكدانان روسي لااقل ده سالي دراين زمينه سابقه تفكر داشتند.... يك نكته سهل وممتنع كه فكر مرا درتدريس تئوري انفورماسيون بويژه درسالهاي 1955-1960 جلب كرد، اين بود كه اين دانشمندان از راه حساب احتمالات حركت كرده اند. بنده پس از مدتها غوردرحساب احتمالات، به كوشش فراوان اين ناقه هاي بي زمام را مهار كردم ودربند كشيدم آنها را به قطار معرفت سنتي پيوند دادم. اهل علم سهم مرا در اين تدوين گرامي داشتندوكتابي كه در تئوري انفورماسيون نوشتم بلافاصله درمراكز پژوهشي ودانشگاههاي اروپا وامريكا مرجع درس وتحقيق درآن فن شد. دانشمند فقيد انگليسي D.Gabor دارنده جايزه نوبل درنامه تبريك وتقدير به بنده نوشته بود: هرگز گمان نمي كردم كه كسي به اين زودي وبه اين روشني پايه هاي اين علم را طرح بندي كند!!
كتاب نظريه اطلاعات An Introduction to Information Theory را ه اين علم را به دانشگاهها وپژوهشگاههاي علوم فضايي ومخابرات باز كرد.
درسال 1962 دعوت دانشگاه معروف پلي تكنيك زوريخ را پذيرفتم ودرسال 1963 به دعوت دانشگاه فني كپنهاك ودرسال 1965 به دعوت موسسه بلند پايه هانري پوانكاره پاريس پايه هاي تئوري انفورماسيون را درآن مراكز تحكيم وترويج كردم."
اين شرح حال مختصري بود از زندگي علمي اين دانشمند فرزانه لازم به ذكراست ايشان قبل از انقلاب مدتي رياست دانشگاههاي تهران وشريف(آريامهر سابق) را برعهده داشتند و دراين مدت كوتاه توانستند بيش از 100 نفر ازنخبگان علمي ايران را از سراسر دنيا به ايران آورده تا دانشجويان بتوانند از محضر علمي آنها بهره ببرند.
پروفسور علاوه برمقامات علمي و پژوهشي كه دردانش مخابرات ومهندسي دارند، درادبيات غني پارسي هم صاحب نظر بوده واشعاري نيز دردوران جواني سروده اند. ايشان هم اكنون درشهر اتاوا در كشور كانادا مشغول گذارن دوران بازنشستگي ميباشند.

برگرفته از كتاب برگ بي برگي (پروفسور فضل الله رضا)